Są to często sytuację nader drażliwe i delikatne,, przy czym ostro zróżnicowane. Sploty zależności człowieka od człowieka charakteryzują stosunki międzyludzkie na każdym kroku. Pokusa ich wyzyskania dla osobistej przyjemności jest bardzo silna. Z drugiej strony wymagamy od jednostki zachowania postawy autonomii i niezależności. Dla pociągnięcia winnego do odpowiedzialności trzeba stwierdzić nie tylko węzeł zależności przykuwający ofiarę do sprawcy, ale jego nadużycie, tj. jaskrawe przekraczanie granic ustanowionych układem zależności. Bez interwencji oceny moralnej (zwłaszcza w wypadku wzajemnych stosunków nauczycieli i uczennic, podwładnych i przełożonych, „łapownictwa” w postaci ofiarowywania się funkcjonariuszowi publicznemu dla uzyskania przychylnej decyzji) tu się nie obejdzie.

Wyzyskanie krytycznego położenia może przybierać też różne postacie i natężenie. Chodzi tu zarówno o sytuację materialną (komentatorzy kodeksu z 1932 r. wymieniają przykładowo wyzyskanie faktu bezrobocia, stosunku majstra do robotnic, gdy im grozi obawa zwolnienia z pracy itp.), jak i osobistą (wyzyskanie rozpaczliwej sytuacji matki, która poszukuje lekarstwa lub pomocy leczniczej dla dziecka tu zachodzi stosunek zawisłości losu człowieka od pomocy innej osoby) oraz psychiczną, moralną (wyzyskanie sytuacji kobiety przeżywającej rozpacz, stan przygnębienia, rozterki, frustracji z powodu straty bliskiego człowieka, zawodu miłosnego itp.). I tu interwencja prawa karnego może być zupełnie niepożądana, podobnie gdy chodzi o nadużycie stosunków zależności. Pojawia się tu rykoszetem ryzyko szantażu itd.

Dodaj Komentarz